Teveel onzin over Open Data en te weinig daadkracht

Posted on 14. Jun, 2011 by raymond in Blog

Zo op het eerste gezicht lijkt de Open Data beweging in Nederland op een grote happy family, maar als het erop aankomt blijkt de praktijk weerbarstig. Overheden staan niet te trappelen om data vrij te geven, er is verwarring over eenvoudige begrippen en de kwaliteit van de Apps die bij wedstrijden worden ingezonden is belabberd. Ik ben van mening dat de huidige initiatiefnemers van Open Data in Nederland dat voor een groot deel over zichzelf hebben afgeroepen. Ik wil hier graag uitleggen hoe ik tot die conclusie kom en welke mogelijkheden ik zie voor een aanpak met meer kans op succes.

Open Data is hot, so it's not

Onlangs lanceerde de Waag Society en de Gemeente Amsterdam "Apps for Amsterdam". In de aanloop daartoe werd in februari werd Peter Corbett van "Apps for Democracy" uit de VS ingevlogen om samen met Wethouder Gehrels de feestelijke aftrap te geven. Nu gun ik iedereen een mooi media moment en een zaal vol enthousiaste toehoorders, maar heeft de wedstrijd iets opgeleverd? Nee, integendeel.

Het gaat al mis bij de beschikbaarheid van data voor de Apps. Van de 22 beschikbare bronnen hebben er slechts 3 een API en slechts 1 bron maakt deel uit van de Linked Open Data cloud. Van een serieuze data is dus geen sprake, maar waarom dan toch een wedstrijd organiseren?. Het enige dat blijkbaar telt is gratis publiciteit, want Open Data is hot. Om die boot vooral niet te missen, wordt een wedstrijd schoonspringen georganiseerd in een zwembad zonder water.

Uiteindelijk worden aan de 48 inzendingen 21 prijzen uitgereikt, maar Apps for Amsterdam kent eigenlijk alleen verliezers want geen van de prijswinnaars maakt kans zijn idee uit te voeren. Er is geen opvolgende data geregeld en die komt er zo ook niet. Maar het concept "Open Data" is politiek en bestuurlijk geclaimd en de naam Apps for ... is gevestigd.

Apps zonder toekomst

Als er in Nederland over de toepassingen van Open Data wordt gesproken, gaat het uitsluitend over Apps voor iPhone, iPad of Facebook en vliegen de voorbeelden uit de VS je om de oren. Natuurlijk spreken zulke voorbeelden mensen aan, maar is die exclusieve aandacht voor Apps verstandig? Het antwoord is wederom: Nee, integendeel.

Allereerst ligt Nederland niet in de VS en is Amsterdam geen New York. Het ontbreekt ons hier eenvoudig aan potentieel volume om een duurzame exploitatie van zulke Apps mogelijk te maken, laat staan er geld mee te verdienen. Zolang deze wetmatigheid wordt genegeerd, blijft Open Data een speeltje voor goedwillende hobbyisten.

Daar bovenop komt dat de exclusieve focus van dit moment op consumenten Apps, de koudwatervrees van overheden om data ter beschikking te stellen alleen maar verstrekt. Aan de vraagkant worden de voordelen van een actieve en transparante overheid met veel enthousiasme aaneen geregen. Maar de slechte onderbouwing van die verhalen, de halve voorspellingen en vage vergezichten zijn niet alleen gratuit, ze dragen ook bij aan de onzekerheid bij overheden over de mogelijke negatieve gevolgen van onoordeelkundig gebruik van de data.

En als de overheid dan ook nog denkt alle investeringen te moeten dragen om die wilde plannen mogelijk te maken, is een robuuste Open Data ontwikkeling in Nederland verder uit het zicht dan ooit.

Open Data is meer dan gebruiksrecht

Wat is Open Data nu eigenlijk? Op de site van Apps for Amsterdam wordt een poging gedaan een definitie voor Open Data te geven en gegrepen naar de Open Definition van W3C.org, dat slechts een richtlijn is voor gebruiksrecht. En dat is natuurlijk iets anders dan copyright, zoals op de Apps for Amsterdam site staat vermeld.

Maar een echte misser is dat door Apps for Amsterdam niet wordt vermeld dat er naast de Open Definition, ook andere vormen van data gebruiksrecht bestaan om gebruik door derden mogelijk te maken. Als we de strikte interpretatie van Apps for Amsterdam volgen, komt zelfs Data.gov niet voor het predicaat Open Data in aanmerking.

Linked Open Data is Open Data on steroids

Open Data is natuurlijk meer dan de vorm van gebruiksrecht waartoe Apps for Amsterdam het vernauwd. Die leuke Apps zijn slechts het gevolg van het veel grotere doel dat Open Data dient, namelijk de bouw van het Web of Data. Het gaat hierbij niet om Open als in openbaar, het gaat hier om "Open to Link". Het gaat erom Open Data aaneen te smeden tot een Web waar heel onze complexe wereld in ligt beschreven, opdat onze computers die wereld leren begrijpen. Als je dit over het hoofd ziet, de kern van het verhaal niet uitdraagt naar Open Data leveranciers en ontwikkelaars en ook geen duurzame stroom linked data op gang brengt, wat blijft er dan nog over?

Kortom

De Open Data beweging in Nederland lijdt aan een chronisch gebrek aan kennis, inhoud en voorstellingsvermogen en compenseert dat met een overdaad aan profileringsdrang en zucht naar media-aandacht. Er worden af en toe wat plukjes data over de schutting gegooid om leuke App feestjes te kunnen organiseren. En als de prijzen zijn uitgereikt en de foto's gemaakt, trekt de karavaan weer verder. Als we Nederland echt op het Web of Data willen aansluiten, is een totaal andere strategie nodig

Joehoe, dit is Internet!

Het bewerkstelligen van brede en onbeperkte toegangsmogelijkheden tot Linked Open Data, is de belangrijkste technologische uitdaging sinds de grote doorbraak van het World Wide Web in 1995. En dat gaat niet vanzelf. Er zijn vele partijen bij betrokken, ieder met hun eigen belangen, plannen en verwachtingen. Soms lopen die gelijk op, soms staan ze lijnrecht tegenover de belangen van een ander, soms kunnen we er alleen naar raden. Open Data is geen profilerings clubje voor meer transparantie en democratie, met regeltjes over wie er wel en niet mag meedoen. Joehoe .. dit is is Internet! Open Data is een protocol om data met elkaar te verbinden tot een groot Intelligent Web. En in al het overige is iedereen vrij.

En dan toch twee lijstje

We zijn nu 3 jaar met Open Sahara onderweg en hebben onze droom over het Web inmiddels honderden keer verteld. We merken sinds kort dat het aantal misverstanden over Open Data toeneemt. De hype van dit moment vertroebelt een open blik op de toekomst. En daar wordt iedereen onnodig defensief of juist heel overmoedig van. Of in mijn geval een beetje boos en teleurgesteld. Daarom in staccato mijn boodschappen- en verlanglijstje.

Er is Open Data in overvloed als je de definitie ervan ruimer stelt.
Ook ongestructureerde data zoals tekst, beeld en geluid is geschikt als Open Data
Betrek Open Services zoals Calais en Open Sahara in de zoektocht naar toepassingen
Open in Open Data is Open to Link
In de verbindingen tussen bronnen schuilt de kennis en ontstaan de toepassingen
Don't ask what you can do for Open Data, but ask what Open Data can do for you
Organiseer wedstrijden pas als continuering van de datastroom ook na de prijsuitreiking gegarandeerd is
Zet Labs op voor experimenten met zakelijke toepassingen. Ideeën en wedstrijden zijn leuk, maar beta applicaties zijn veel beter
Laat iedereen vrij in de keuze voor een gebruikslicentie op zijn data
Communiceer realistische toekomstverwachtingen en benoem ook de moeilijkheden
Vergeet niet dat copyright iets anders is dan gebruiksrecht, de data is en blijft eigendom van de Open Data leverancier
Denk mee over de toepassingen bij overheden binnen hun eigen interne organisatie, dan komt de data vanzelf
Streef naar onafhankelijke financieringsvormen. Vraag om concrete overheidsopdrachten en niet naar overheidssubsidie.

Een actieve Linked Open Data community ondersteuning is meer dan het organiseren van Apps for ... Om dataleveranciers, gebruikers en applicatiebouwers een duurzame omgeving voor ontwikkeling te bieden, zal allereerst moeten worden geïnvesteerd in:

De opzet van een online directory met de beschikbare databronnen, gebruiksrechten, inhoud, format en update frequentie
Voorbeelden hoe applicaties de bronnen in de online directory kunnen aanroepen en gebruiken
Een overzicht van voorbeelden van succesvolle toepassingen, met uitgebreide beschrijvingen in conceptuele, functionele als technische zin.
Het inrichten en onderhouden van gemeenschappelijke Open Data vocabulaires voor databronnen zoals die van gemeentelijke overheden.

Als we echt werk gaan maken van de benodigde infrastructuur, onze ideeen, kennis en ervaringen delen maar vooral realistische verwachtingen en doordachte doelen stellen, dan zal ook in Nederland het Linked Open Data vliegwiel op gang komen.

Comments

Tom Demeyer (not verified)Thu, 23/06/2011 - 12:59

Raymond,

Veel van de visie die je beschrijft deel ik; het gaat uiteindelijk om een duurzame infrastructuur en maatschappelijke inpassing.
Hiervoor is een strategisch inzicht bij overheden en andere data-eigenaren nodig.
Het inzicht dat de mogelijkheden die het internet en (semantisch) data web (gaan) bieden een andere manier van communiceren nodig maakt, een andere manier van democratie bedrijven en een andere manier van diensten aanbieden.
Daar zijn we nog lang niet. Dat strategisch inzicht komt niet vanzelf.

De reden Apps for Amsterdam te organiseren is inderdaad publiciteit. Niet, zoals je stelt, publiciteit voor de initiatiefnemers, maar publiciteit voor de noodzaak een strategisch informatiebeleid te voeren. Hierin is Apps for Amsterdam een uitermate succesvolle stap gebleken.

We zijn bezig in een proces van verandering, wat jij ons lijkt te verwijten is dat we nog niet op de eindbestemming zijn aangeland.

Je hebt volkomen gelijk als je stelt dat er al enorm veel data beschikbaar is; geen van de initiatiefnemers heeft de bedoeling iemand ervan te weerhouden die gegevens te gebruiken. De open data wereld richt zich nu eenmaal vooral op het los krijgen (en linken naar!) data die nog niet beschikbaar is, en vooral ook op het verduurzamen van deze beschikbaarheid.

Ik praat je verder graag eens bij over de tientallen projecten en initiatieven (buiten de app-contests) die de open data wereld in Nederland (inclusief verschillende overheden, en jullie zelf, overigens) op het moment ontplooit om die duurzame data-informatie maatschappij dichterbij te brengen.

Je twee lijstjes, en meer, staan op vele agenda's, wees gerust.

Raymond Franz (not verified)Fri, 24/06/2011 - 13:57

Tom,

Ik ga graag op je uitnodiging in om elkaar weer even bij te praten. Over de 'uitermate succesvol' verlopen Apps voor Amsterdam verschillen we van mening. Blijkbaar kijken we vanuit een verschillend perspectief naar de materie. Ik vind dat als zo'n happening plaatsvindt, er een basale infrastructuur moet staan en de data-updates ook na de prijsuitreiking gegarandeerd zijn. Als de prijswinnaars met zoveel lof overladen worden, verdienen hun ideeën bovenal uitvoering.

Iets anders is de focus. Ik ben van mening dat er een versnelling ontstaat als er meer professionele Open Data toepassingen komen. Als Open to Link praktische oplossingen biedt voor de dagelijkse problemen van bijvoorbeeld gemeenten en uitgevers, komt het met de data vanzelf goed.
Daarbij komt dat zulke toepassingen heel veel meer overtuigingskracht hebben op andere 'data owners' dan die zo diffuse concepten als transparantie, democratie en strategisch informatiebeleid. Hoe hoog de waarde ervan ook is, je koopt er geen snee brood mee.
Tenslotte zorgen de professionele toepassingen voor een gezonde financiële basis. Dat maakt ons minder afhankelijk van de grillen van de overheidsfinanciering. Hoe eerder de markt zich opent, hoe beter het is.

Dat we beide een andere benadering kiezen beschouw ik overigens als pure winst. Het past bij een wereld die in beweging is. Tegenstellingen houden ons allen scherp en Open Minded. En dat is bij de Open Data ontwikkelingen, de factor tot succes. Ik zie uit naar ons aanstaande gesprek.

Peter Luit (not verified)Mon, 05/09/2011 - 06:55

Ik was onlangs bij het 'Apps for Noordholland' event in IJmuiden. Zondermeer een leuke en vooral jeugdige sfeer met een aantal aardige lezingen omtrent het belang van OpenData.

Ondanks de aanwezige technische mensen, vooral programmeurs die op het event afkwamen, werd er vrijwel niet stilgestaan bij de technische aspecten van de beschikbare data. In veel gevallen waren het 'slechts' eenmalige CSV of XML bestanden, die vanaf diverse sites konden worden gedownload.

Dus helaas geen uitwisseling van data op basis van een API met JSON/REST/SOAP technologie om de data vanuit de bron steeds actueel beschikbaar te hebben in de te ontwikkelen apps. In die zin is een app met een offline lijstje van toilet lokaties in de stad A'dam natuurlijk eenmalig een leuke grap, maar is binnen een paar maanden outdated.

Vandaag bezoek ik zelf mijn eigen gemeente Velsen om eens na te gaan welke kennis er daar is op dit gebied. En dan nee, niet zozeer de term OpenData, maar de wijze waarop de gemeente haar bronnen beschikbaar stelt voor commerciële doelen, voor zowel particulier als zakelijk gebruik.

Ik vind het initiatief goed. Een overheid die haar nuttige data ter beschikking stelt. Het hele circus omtrent OpenData mag wat mij betreft ook, het is in theorie een flinke doorbraak dat je bij een loket kunt aanbellen en alle mogelijke data beschikbaar gesteld kunt krijgen.

Maar de praktijk ligt inderdaad wat complexer. Ik ben nog maar een 'newbie' in dit werkgebied, maar zie wel dat wanneer we met wat losse CSV bestandjes aan de slag gaan, nog heel wat te doen hebben. En dat mogen de programmeurs best ook wel eens zeggen, in plaats van aan de slag te gaan voor slechts een leuke prijs. Programmeurs hebben te vaak de neiging aan de slag te gaan, zonder het totale speelveld te overzien.

Vrijwel elke app op basis van off-line data is wat mij betreft kansloos. Want waarom zouden anders data in databases hebben als deze al helemaal niet meer zouden veranderen? Dus OpenData is wat mij betreft alleen maar van toepassing, indien de data via een API connectie kan worden aangeboden.